Ile kofeiny ma kawa?

Jaka jest zawartość kofeiny w różnych rodzajach kawy? Od czego to zależy?

Kawa od wieków towarzyszy nam jako jedno z najpopularniejszych źródeł przyjemnego, aromatycznego pobudzenia. Za jej pobudzające właściwości odpowiada kofeina – naturalny alkaloid występujący nie tylko w ziarnach kawy, lecz także w herbacie, yerba mate czy guaranie. Dla wielu z nas filiżanka czarnego naparu to rytuał poranka, dla sportowców i studentów – wsparcie koncentracji, a dla branży gastronomicznej – fundament niezliczonych wariantów napojów kawowych. W niniejszym artykule przeanalizujemy, ile kofeiny zawiera kawa, jak różni się ona w zależności od stopnia palenia ziaren i metody parzenia, a także omówimy, jaka ilość tego alkaloidu jest uważana za bezpieczną, a kiedy może zagrażać zdrowiu.

Czym jest kofeina?

Kofeina (łac. coffeinum) to organiczny związek chemiczny zaliczany do alkaloidów purynowych, który po raz pierwszy został wyizolowany w 1819 roku przez Friedricha Ferdinanda Rungego. W naturze występuje w ziarnach kawowca (stanowiąc nawet do 2% ich masy), liściach herbaty, nasionach guarany i innych roślinach. W kontakcie z wodą kofeina szybko się rozpuszcza, co ułatwia jej ekstrakcję podczas parzenia kawy. W organizmie działa jako nieselektywny antagonista receptorów adenozyny, co skutkuje uwolnieniem neuroprzekaźników – m.in. dopaminy i noradrenaliny – i daje uczucie pobudzenia oraz zwiększa czujność.

Zawartość kofeiny a stopień palenia kawy

Często pojawia się przekonanie, że im ciemniejsze ziarna, tym więcej kofeiny. W praktyce zawartość kofeiny w ziarnach zasadniczo nie ulega degradacji podczas palenia. Zmienia się natomiast masa ziaren – dłuższe i ciemniejsze palenie powoduje ich odwadnianie, co sprawia, że ciemne ziarna są lżejsze, a stężenie kofeiny na jednostkę masy może być nieznacznie wyższe lub niższe w porównaniu z ziarnami jaśniejszymi. Według danych Philips, palenie jasne (180–200 °C) pozwala zachować stosunkowo wyższą zawartość kofeiny w ziarnach, podczas gdy przy stopniach średnim i ciemnym różnice są niewielkie, głównie odczuwalne w smaku i aromacie.

Zawartość kofeiny w zależności od metody parzenia

Espresso
Espresso to skoncentrowany napar otrzymywany przez przepuszczenie niewielkiej ilości gorącej wody pod ciśnieniem przez drobno zmielone ziarna. Typowa porcja espresso o objętości około 30 ml zawiera przeciętnie od 60 do 80 mg kofeiny, przy czym dane USDA wskazują na średnią wartość 63 mg kofeiny w porcji (1 oz ≈ 29,6 ml). Różnice wynikają z gatunku ziarna, stopnia zmielenia, temperatury i ciśnienia ekstrakcji.

Kawa przelewowa (filtrowana)
Przelewowa metoda parzenia, w której gorąca woda powoli spływa przez zmielone ziarna umieszczone w filtrze, daje łagodniejszy smak, ale – dzięki większej objętości – wyższą łączną dawkę kofeiny. Filiżanka (240 ml) kawy parzonej metodą przelewową zawiera od około 95 do 140 mg kofeiny, a średnia wartość wg USDA to 96 mg.

Kawa rozpuszczalna
W kawie rozpuszczalnej proces ekstrakcji i suszenia prowadzi do skoncentrowania smaku kosztem części kofeiny. Przeciętnie filiżanka (250 ml) napoju na bazie dwóch płaskich łyżeczek proszku zawiera od 30 do 90 mg kofeiny, co stanowi około 20–45% kofeiny w porównaniu z kawą przelewową.

Cold Brew
Cold brew to kawa przygotowywana przez macerację grubo zmielonych ziaren w zimnej lub pokojowej temperaturze wody przez 8–24 godziny. Z uwagi na długi czas ekstrakcji i większe proporcje kawy do wody, zimny napar może dostarczać znacznie więcej kofeiny. W porcji 240 ml cold brew średnie stężenie waha się od 150 do nawet 240 mg. Warto jednak pamiętać, że zawartość kofeiny w cold brew jest bardzo zmienna i zależy od ilości użytych ziaren, czasu i temperatury maceracji.

Ile kofeiny mają arabica i robusta?

Dwa główne gatunki kawowca – Coffea arabica i Coffea canephora (robusta) – różnią się stężeniem kofeiny w ziarnach. Odmiana robusta może zawierać nawet dwukrotnie więcej kofeiny niż arabica, co przekłada się na mocniejszy napar przy założeniu tych samych parametrów parzenia. Wybór gatunku zatem może być równie istotny jak metoda przygotowania.

Bezpieczne i niebezpieczne dawki kofeiny

Według rozporządzenia rządu RP, dzienna dawka kofeiny z suplementów diety nie powinna przekraczać 400 mg dla osób dorosłych. Z kolei raport EFSA wskazuje, że pojedyncze spożycie na poziomie do 3 mg na kilogram masy ciała (ok. 210 mg dla osoby ważącej 70 kg) nie budzi obaw zdrowotnych, a u większości dorosłych tolerancja może sięgać nawet 400 mg dziennie. Spożycie powyżej 500–600 mg dziennie może wywoływać niepożądane objawy, takie jak kołatanie serca, bezsenność czy drżenie rąk, a ekstremalnie wysokie dawki (powyżej 1 g jednorazowo) mogą prowadzić do poważnych zaburzeń rytmu serca i innych stanów zagrażających życiu.

Jaki ekspres do kawy kupić?

Dzięki coraz bardziej popularnym ekspresom ciśnieniowym możemy po naciśnięciu jednego przycisku otrzymać ulubioną kawę o dowolnej porze dnia. Ekspres ciśnieniowy powinniśmy wybierać świadomie, kierując się kilkoma ważnymi zasadami. Wybór zależy od preferencji dotyczących parzenia kawy, od funkcji, z których chcielibyśmy korzystać, oraz od designu i konstrukcji ekspresu. Zwróć uwagę na funkcje oferowane przez poszczególne modele. Czy ekspres ma regulację ciśnienia, temperatury oraz grubości mielenia kawy? Wybierz taki model, który oferuje ważne dla Ciebie rozwiązania. Ekspresy ciśnieniowe potrafią przyrządzić espresso, espresso doppio, cappuccino, macchiato, ristretto, americano, flat white czy latte macchiato. Każdy znajdzie coś dla siebie.

Podsumowanie

Ilość kofeiny w kawie zależy od wielu czynników – gatunku ziaren, stopnia palenia, grubości mielenia oraz metody przygotowania. Espresso dostarcza skoncentrowaną dawkę – około 60–80 mg kofeiny w 30 ml naparu, podczas gdy filiżanka kawy filtrowanej to średnio 96 mg kofeiny. Kawa rozpuszczalna oferuje od 30 do 90 mg, a cold brew potrafi przekroczyć nawet 200 mg w porcji 240 ml. Bezpieczeństwo spożycia kofeiny wiąże się z utrzymaniem dziennej dawki poniżej 400 mg, co pozwala cieszyć się pobudzeniem bez ryzyka powikłań. Znajomość tych wartości pozwala świadomie dobierać rodzaj i ilość spożywanej kawy, by czerpać z niej korzyści i unikać nadmiaru.

Image by wirestock on Freepik

Gdy klikniesz w linki zamieszczone na MonitorPromocji.pl lub za ich pomocą sfinalizujesz zakup produktu, możemy od danego sprzedawcy otrzymać prowizję. Nie ma to jednak wpływu na to, które oferty i w jakiej kolejności publikujemy.